Situering
Als we een wijngaard willen aanplanten is het vooral van belang dat we de plek zorgvuldig kiezen. We moeten zorgen voor een warme standplek waar koude winden geweerd worden, waar de zon vrij spel heeft, waar bij vochtig weer een bries de planten snel kan drogen en waar geen nachtvorst voorkomt. Dit is eenvoudig gezegd, maar de werkelijkheid is soms anders. We hebben niet alles in eigen hand.

Mesoklimaat
Het mesoklimaat van onze wijngaard kunnen we gedeeltelijk beïnvloeden. Zo zal een rij bomen als windbescherming er voor zorgen dat de temperatuur in onze wijngaard iets hoger wordt. Kiezen we onze wijngaard in de nabije omgeving van een water-oppervlakte, dan zal de kans op nachtvorst in het voorjaar sterk verminderd worden. Laten we even op een rij zetten waarop we moeten letten bij de keuze van het perceel:
• zoninval
• overheersende windrichting
• schaduw
• vorstgaten

Zoninval
In ons land schijnt de zon lang niet altijd, dus we moeten er voor zorgen dat de wijngaard de gehele dag vol in de zon ligt. Denk hierbij ook aan de belangrijke septembermaand; dan vindt de rijping plaats wat betekent dat onder invloed van licht en warmte het suikergehalte toeneemt en het zuurgehalte minder wordt. De zonhoogte is dan echter beduidend minder dan in de zomer. Obstakels die in de zomer geen schaduw geven kunnen dit in september wel doen.

Houd als vuistregel aan dat je minimaal dezelfde afstand van het obstakel verwijderd moet blijven als deze hoog is. Pas op bij bomen. Deze kunnen in enkele jaren enorm in hoogte toenemen (b.v. populieren en essen) en geven dan later veel schaduw. Bovendien halen de wortels zeer veel voedsel weg wat tot gevolg kan hebben dat de druivenplanten in de nabijheid van de bomen een kwijnend bestaan zullen leiden. Bij zandgrond zal dit in ergere mate voorkomen dat op kleigronden. Het is het beste om grote bomen te verwijderen of om er ver vandaan te blijven.

Vorstgaten
Koude lucht zakt naar beneden en warme lucht stijgt op. Dit betekent dat in een laagte van het perceel koude lucht zich verzameld en er nachtvorst kan optreden. Hier moet men dus geen wijnstokken planten. Dit geldt ook voor de lager gelegen delen van hellingen. Een helling heeft wel het voordeel dat die overdag de warmte opslaat en omstreeks zonsondergang weer uit gaat stralen. Dit bevordert een goede rijping van de druiven. Dat wil niet zeggen dat een helling per sé noodzakelijk is; op een vlak perceel zullen de vroege rassen ook prima rijpen. Nachtvorst komt eerder voor op zandgrond dan op kleigrond; de reden hiervoor is dat kleigrond meer vocht bevat en daardoor beter warmte aanvoert vanuit diepere lagen.

Windkering
In Nederland komt de wind het vaakst uit het zuidwesten, dit is meestal geen koude maar vochtige wind. De koude wind komt uit het oosten of noorden, maar dit geldt alleen voor de winter. In de zomer wordt oostenwind over land aangevoerd en brengt dan warme lucht. De windkering kan dan ook het beste aan de west- en noordkant liggen. Een perceel helemaal omgeven door hagen is niet slim: er kunnen hierdoor koude plekken ontstaan wat aanleiding kan geven tot nachtvorst in de lente.

Een windkering moet de wind temperen, niet helemaal tegen houden. Een muur tilt de wind op met als gevolg dat er achter de muur een onderdruk ontstaat wat sterke turbulentie veroorzaakt. Dit geldt ook voor schuttingen e.d. Veel beter is een haag of windkeringsdoek. Voor een haag kunt u bijvoorbeeld liguster, haagbeuk, meidoorn of een combinatie van diverse struiken zoals meidoorn, vogelkers, vlier. Een dergelijk windsingel geeft een goede schuilplaats voor allerlei dieren en insecten zodat er een natuurlijk biotoop ontstaat. Dit zorgt voor natuurlijke vijanden voor allerlei ongedierte wat zeker voor mensen die milieuvriendelijk of biologisch willen telen van groot belang is. Een andere optie is windgaas. Dit is fijn geweven kunststof, meestal 1.8 m breed. Dit kan gemakkelijk over palen geschoven worden en geeft een goede windkering die weinig ruimte, onderhoud en voedsel nodig heeft.

Rijrichting
Ook de rijrichting t.o.v. de windrichting in de wijngaard heeft effect op het meso- en microklimaat. De extra warmte opgevangen (op een zuidhelling b.v) kan makkelijk weggeblazen worden als de wind door de rijen kan waaien. Wind die haaks op de rijen staat heeft een twee maal zo grote snelheid nodig om hetzelfde effect te bereiken. Ook in een vochtig klimaat als het onze is het eigenlijk beter om de rijen haaks op de meest voorkomende windrichting te plaatsen. Als de wind zonder enige vorm van weerstand door de rijen heen kan blazen zullen alleen de buitenste bladeren droog worden. Als de wind echter door de rijen heen moet treedt er turbulentie op waardoor het drogend effect vele malen groter en efficiënter is.

Door de rijen noord-zuid te plaatsen heb je een goede belichting door de zon en waait de wind meestal loodrecht of schuin op de rijen. Er kunnen echter andere omstandigheden zijn die dit lastig maken; de vorm van het perceel bijvoorbeeld. Een lang, smal perceel met de grootste lengte oost-west zou betekenen dat je zeer veel korte rijen moet inplanten. Dit is niet handig en brengt extra kosten met zich mee. In dit geval kun je de rijen beter oost-west plaatsen. De rijen worden dan wel erg lang wat ongemakkelijk is bij het werk in de wijngaard en het geeft extra belasting op de draden en de eindpalen. Het is dan verstandig om enkele doorgangen te maken. De invloed van de rijrichting op de uiteindelijke wijnkwaliteit is niet heel groot. 

Klimaatverandering

Het klimaat van Nederland is aan het veranderen. De gemiddelde temperatuur wordt hoger, echter er zal wel meer neerslag vallen, voornamelijk in de herfst en winter. Voor de wijnbouw betekent dit dat het groeiseizoen langer wordt en er meer kansen komen voor laatrijpende rassen. Aan de andere kant is schimmel tolerantie van groot belang vanwege meer regenbuien. Zie ook rassen.

Weer op internet

Op het intern et zijn vele bronnen te raadplegen met betrekking tot het weer.

Handig voor de wijnboer zijn de radarbeelden. Dit kan je helpen bij de plannen van de schimmelbestrijding en de oogst.

www.weeronline.nl

www.buienradar.nl

www.knmi..nl