De wijnbouw in Nederland zit al een paar jaar in een stroomversnelling. De afgelopen jaren zijn veel commerciële wijngaarden aangeplant, vooral in Gelderland zoals rond Groesbeek en in de Achterhoek. Momenteel vind je in heel Nederland wijngaarden, zelfs op de waddeneilanden.

Booming business?

Door vroegrijpende ruivenrassen is wijnbouw in geheel Nederland mogelijk geworden.  De nieuwe wijnbouwbedrijven schieten dan ook als padde-stoelen uit de grond. Voor agrariërs  kan wijnbouw een interessante neventak zijn, ook anderen zien in wijnbouw een nieuwe uitdaging waar geld mee te verdienen valt.

Toekomst Nederlandse wijn

Nu is de vraag of er wel ruimte is voor al die wijnbouwbedrijven in Nederland. Bedenk dat je nooit kunt concurreren met de wijn uit de Nieuwe Wereld die een goede prijs/kwaliteit verhouding hebben. Nederlandse wijn is erg duur en je moet dus een superkwaliteit leveren om je staande te houden. Op dit moment valt het nog wel mee, Nederlandse wijn is nog vaak een nieuwtje, een streekproduct, verpakt in een mooi verhaal en dan neemt de consument wel een paar flesjes mee naar huis. Maar hoe zal dat over een tiental jaren zijn als al die nieuwe grootschalige wijnbouwbedrijven allemaal volop in productie zijn.

Ga niet over één nacht ijs

Een wijngaard starten is niet iets wat je zomaar even doet. Vele wijnboeren zijn klein begonnen en hebben op een gegeven moment de overstap gemaakt van een kleine hobby-wijngaard naar een commerciële bedrijf. Op zich is dit zeer verstan-dig. Op die manier kun je elk geval beoordelen of het iets voor je is en heb je de tijd om de teelt en de vinificatie een beetje onder de knie te krijgen.

Bovendien komen er steeds meer wijnbedrijven en wordt het dus moeilijker om een uniek product aan te bieden. Het vergt veel creativiteit en doorzet-tingsvermogen om een plek op de markt te veroveren.

Er zijn echter ook wijnboeren die meteen grootschalig aan de slag zijn gegaan.
Bovendien moeten we ook beslissen hoe groot de wijngaard moet worden. Wil je alleen voor jezelf (en familie en kennissen) wijn maken, dan is een wijngaard van een paar honderd vierkante meter ruim voldoende. Bij grotere percelen zul je ook aan de afzet van de wijn moeten gaan denken. Misschien is een plaatselijk restaurant geïnteresseerd. Verder heb je dan waarschijnlijk machines nodig om de wijngaard te onderhouden en kostbaar apparatuur voor de wijnmakerij. Bedenk dat een wijngaard van 1000 m2 gemakkelijk 500 flessen of meer kan opleveren.

Goede voorbereiding
Ben je serieus van plan om een grote wijnboer te worden, vraag dan ook even na bij de gemeente of dit op bezwaren stuit. Het bestemmingsplan moet hierin voorzien of men moet bereid zijn dit aan te passen. Dit levert misschien bezwaren van de omwonenden met het oog op het gebruik van spuitmiddelen indien men met traditionele rassen werkt. Het is sowieso belangrijk om het een en ander goed voor te bereiden en de consequenties te overzien. Het opstarten van een grote wijngaard is een kostbare zaak en dient weloverwogen te gebeuren.

Brengt het wat op?
De investeringen voor een wijnbedrijf zijn erg hoog, onder welke voorwaarden is het rendabel? Voor een wijngaard van 2 – 3 hectare moet je denken aan ruim €100.000  voor de aanplant, machinerie etc. De aankoop (of pacht) van het perceel is dan nog niet eens meegerekend. Dan moet je nog rekenen op een soortgelijk bedrag voor de bouw en inrichting van een professionele wijnkelder, ontvangstruimte etc. De opbrengsten komen pas na vier jaar, immers dan hebben de wijnstokken de eerste oogst opgeleverd die vervolgens een klein jaartje later in de fles zit.

Veel arbeid
Ook het werk in de wijngaard valt niet te onder-schatten. Je zult je eerst moeten bekwamen in de teelt, een goede cursus is onontbeerlijk. Het werk omvat ongeveer 1 fulltime arbeidskracht per jaar, maar is erg geconcentreerd in pieken: tijdens de snoei, loofwandbeheer en de oogst. Dan heb je vele vrijwilligers nodig om in een korte tijd al het werk voor elkaar te krijgen. Die vrijwilligers moeten ook goed geïnstrueerd worden.

Kwaliteit
Een bekend gezegde is dat de wijn in de wijngaard wordt gemaakt. Door de juiste aanplant, verzorging en loofwandbeheer en een dosis geluk met het weer, kun je kwalitatief goede druiven oogsten die bepalend zijn voor een goede wijn. Tijdens de vinificatie moet je dit vasthouden, m.a.w. je kunt het alleen maar verprutsen. Het vak van keldermeester is niet eenvoudig. Ook hier is goed advies en het volgen van diverse cursussen nodig.

In de praktijk blijkt wijnbouw in Nederland alleen mogelijk bij een uitstekende wijnkwaliteit, zoveel mogelijk rechtstreekse verkoop aan bezoekers en via lokale/regionale afzetkanalen. Verder kunnen allerlei nevenactiviteiten een bron van inkomsten zijn, zoals proeverijen, rondleidingen, open dagen etc. Hier moet je wel voor in de wieg gelegd zijn. Veel doorzettingsvermogen, creativiteit, en een constante drang om kennis te vergaren.

• Begin met een klein perceel, b.v. 1000 m2. De werkzaamheden zijn in principe gelijk. Op deze manier kun je “oefenen” met het vak. Is het iets voor jou, hoe bevalt het werk in de wijngaard, heb je er gevoel voor? Ook kun je al veel ervaring opdoen met bepaalde rassen en de vinificatie hiervan.
• Ga kijken bij collega’s in binnen- en buitenland. Kijk hoe zij het doen en vraag ook naar de negatieve ervaringen. Wat valt hun tegen, hoe zetten ze de flessen af?
• Heb je dan nog steeds de ambitie om een commerciële wijngaard op te zetten, maak een uitgebreid bedrijfsplan en verdiep je goed in de keuze van de aan te planten rassen. Laat je niet gek maken door allerlei geluiden dat er elk jaar weer (nog) betere rassen bijkomen. Die moeten zich allemaal nog maar bewijzen. Let op groeikracht m.b.t. je perceel, tijd van afrijpen en ziek-tegevoeligheid.
• Het is verstandig om niet alles in één keer vol te planten, dat scheelt ook in de investeringen. Er zijn ook methoden (de zogenaamde “hout op groen enting”)om later een perceel om te enten, indien je van ras wilt wisselen. Op zich verlies je dan maar één jaar. Er zijn wel bepaalde voorwaarden m.b.t. mesoklimaat van het perceel aan verbonden.
• Bedenk goed wat voor een type wijn je wilt maken en hoe de consument hierop zal reageren? Het gaat niet om je persoonlijke smaak maar wat vindt de klant lekker? Het lijkt erop dat wit beter gewaardeerd wordt dan rood. Het is niet zo eenvoudig om een goede rode wijn te maken.

In de Achterhoek heeft een tiental bedrijven de koppen bij elkaar gestoken. Ze hebben gezamenlijk een wijnbouwcursus gevolgd en een coöperatie opgericht, uniek voor Nederland maar in b.v. Duitlsland heel gewoon. De individuele wijngaarden leveren  druiven onder bepaalde voorwaarden aan de Achterhoekse Wijnbouwcoöperatie en gezamenlijk zet men een uniek product op de markt: Achterhoekse streekwijn.
Voor de vinificatie heeft men buitenlandse expertise aangetrokken, o.a. een wijnmaker uit Zuid-Afrika en een specialist uit Duitsland. Op deze manier kun je de kosten voor de wijnkelder en promotie sterk reduceren.
Kijk op www.achterhoeksewijnbouwers.nl